آيت الله حاج ميرزا خليل کمره اى(ره)

 (1405-1317هـ ق)

ولادت و تحصيلات

آيت الله ميرزا خليل کمره اى در سال 1276 ش (1317 ق) در کمره از توابع اراک بدنيا آمد .پس از طى مقدمات و سطوح، راهى اراک گرديد. در ۱۳۳۷ق به سلطان‌آباد (اراک) رفت و از شاگردان نخست آيت‌الله حايرى گشت. همراه استاد، راهى قم شد.

اساتيد

پس از کسب علوم مقدماتى در جاپلق ، به خوانسار رفت و در محضر آخوند ملا محمد بيد هندى و سيد على اکبر بيد هندى و آقا سيد احمد جاده‌اى تلمذ کرد.علم فقه و اصول را در خدمت حاج شيخ عبدالغنى و حاج شيخ عباس ادريس آبادى آموخت ، و نزد ساير اساتيد علوم عقلى و رياضى و اخلاق را فراگرفت. در ۱۳۴۰ق ساکن قم شد ، و به افاده و استفاده مشغول شد. از درس ميرزا علي‌اکبر حکمى يزدى بهره گرفت و “اسفار” را نزد آيت‌الله رفيعى قزوينى و حديث را از محدث قمى و شيخ آقا بزرگ تهرانى و آيت‌الله شيخ محمدرضا مسجد‌شاهى اصفهانى اصفهانى و آيت‌الله سيد محسن جبل عاملى و اخلاق و عرفان را نزد آيت‌الله حاج ميرزا جواد آقا ملکى تبريزى تکميل کرد و اجازهٔ اجتهاد و نقل حديث از استادان خود گرفت. از اين زمان به حاج ميرزا خليل مجتهد معروف شد و خود به تدريس “کفايه” و “مکاسب” و اصول فقه معقول و هيئت و هندسه پرداخت. او از مدرسين معقول و منقول حوزه و دانشگاه بود و مدت‌ها به تدريس “تفسير”ى که بر قرآن نوشته بود اشتغال داشت.

فعاليتهاى فرهنگى علمى

در ۱۳۵۴ق در رابطه با مسألهٔ کشف حجاب دستگير و زندانى و پس از يک ماه آزاد شد. آيت‌الله کمره‌اى در ۱۳۱۷ق ، به همراه آيت‌الله سيد محمود طالقاني(ره) و آيت الله سيدرضا زنجاني(ره) و سيد صدرالدين بلاغي(ره) به پاکستان دعوت و در کراچى ، به رياست مؤتمر عالم اسلامى انتخاب شد. در ۱۳۷۹ق با همين سمت به بيت‌المقدس رفت و به دستور آيت‌الله بروجردي(ره) با شيخ محمود شلتوت رئيس دانشگاه الازهر دربارهٔ اتحاد اسلامى ديدار و گفتگو کرد. در ۱۳۵۹ق ، پاپ پل ششم ، پيشواى کاتوليک‌‌هاى جهان ، توسط سفارت واتيکان در تهران ، دوازده مشکل کلامى را از وى استعلام نمود و پاسخ ايشان به فرانسه ترجمه و ارسال شد.

شاگردان

دکتر خزائلى آيت‌الله سيد محمود طالقانى آيت‌الله کاظم گلپايگانى حجهٔ‌الاسلام انصارى قمى حجهٔ‌الاسلام تربتى

تاليفات

از آيت‌الله کمره‌اى در حدود هفتاد اثر به جاى مانده است. از جمله: 1. شرح نهج‌البلاغه ، در بيست و سه جلد 2. عنصر شجاعت ، در هفت مجلد 3. ملکه اسلام 4. على و الزهراء 5. آثار مقدس 6. احاديث و اخبار اسلام 7. علم‌الحديث و طبقهٔ‌الکبرى 8. بيت‌المقدس و تحول قبله 9. مادر 10. وظائف زن در اسلام 11. تفسير سوره نور 12. اسرار حج 13. فلسفه غيبت امام زمان(عج) 14. قبله اسلام 15. افق اعلى 16. افق وحى

وفات

آيت الله ميرزا خليل کمره اى در نوزدهم مهر 1363 ش برابر با پانزدهم محرم 1405 ق در 87 سالگى در تهران به ديار باقى شتافت.