آيت الله حاج شيخ هاشم قزوينى (ره)

آيت الله حاج شيخ هاشم قزوينى (ره)

(1381-1308هـ ق)

ولادت و تحصيلات

آيت الله حاج شيخ هاشم قزوينى از بزرگان علما و مدرسين قرن چهاردهم هجرى حوزه علميه مشهد است. در سال 1270 ه.ش در شهر قزوين متولد شد. دوران كودكي‌اش با عمل به واجبات و پرهيز ازمحرمات سپرى شد.مقدمات و ادبيات را در قزوين فرا گرفت و سطوح عالى فقه و اصول را نيز همان‌جا و نزد حاج ملاعلى طارمى و آخوند ملاعلى اكبر خواند. همين‌طور فلسفه اشراق و مشا را در محضر آيت‌الله حاج سيدموسى زرآبادى قزوينى آموخت. و سپس از محضر آيت الله حاج ميرزا محمد آقا زاده و آيت الله ميرزا مهدى غروى اصفهانى بهره برد و خود به تدريس سطوح عالى و خارح پرداخت و در مدت زمانى نه چندان طولانى توانست با پرورش شاگردان نامدار، تأثير انكارناپذيرى بر فضاى علمى و معنوى حوزه مشهد بگذارد.

وى رسائل، مكاسب، كفايه و خارج اصول را در مدرسه فاضلخان و مدرسه نواب تدريس مى كرد و به تعبير مقام معظم رهبرى حضرت آيت الله سيد على خامنه اي، حلقات درس او از لحاظ كم و كيف بى نظير بود.

شاگردان

آيت الله  سيد على خامنه اى ، آيت الله حاج ميرزا مهدى نوقاني، آيت الله ميرزا جواد آقا تهراني، آيت الله مرواريد ، آيت الله سيستانى ، آيت الله واعظ طبسى و … از شاگردان مكتب مرحوم قزوينى به شمار مى روند.

بدون ترديد مهمترين نقش شيخ هاشم قزويني، نه تدريس، بلكه تعليم بوده است. او به نوشته استاد محمد رضا حكيمي، نمونه برجسته يك عالم دينى و يك روحانى اسلامى واقعى بود. مردى خردمند، وارسته، متواضع، هوشيار، متعهد، شجاع روشن بين و بيزا از علوم فريبى و انحطاط پراكنى و ارتجاع گرايى بود، سعه صدر و سعه مشرب مرحوم حاج شيخ هاشم ، مورد تأييد همه شاگردان وى است.

فعاليتهاى سياسي

آيت الله شيخ هاشم قزوينى در طول حيات خود، در جريانهاى مهم سياسى خراسان شركت فعال داشت. ايشان از نقش آفرينان واقعه گوهرشاد بود و در شمار مجتهدينى قرار داشت كه پيش از واقعه در منزل مرحوم آيت الله سيد يونس اردبيلي، طى تصميم شجاعانه اى به رضاخان تلگراف زدند و عمل وى را در زمينه كشف حجاب نكوهيدند. به همين دليل صبح روز يكشنبه 12 ربيع الثانى 1314 ه.شهمراه امضا كنندگان ديگر، يعنى آيات و حجج اسلام : سيد يونس اردبيلي، سيد هاشم نجف آبادي، سيد على اكبر خويى پدر سيد ابوالقاسم خويى ، حاج ميرزا حبيب ملكي، سيد على سيستاني، شيخ آقا بزرگ شاهرودي، شيخ على اكبر آشتيانى و سيدعبدالله شيرازى بازداشت و پس از هشت روز، شب هنگام به تهران اعزام شدند.

آيت الله قزوينى تا شهريور 1320 اجازه بازگشت به مشهد را نداشت، بعد از سقوط رضاخان با توصيه آيت الله ميرزا مهدى اصفهانى و در خواست عده اى از فضلا، ايشان مجددا به مشهد آمد و به تدريس پرداخت.

حضرت ايت الله  سيد على خامنه اى رهبر معظم انقلاب مى فرمايند:

ايشان به زمانه خود آگاهى داشت و «… آن زمان كه اهل علم، اهل روزنامه‌خوانى و مجله خوانى و اين چيزها نبودند، ايشان مرتباً مجلات مختلف را مي‌گرفت و در جيبش مي‌گذاشت، طورى كه كاملاً ديده مي‌شد …»

محمدرضا حكيمى درباره استادش مي‌گويد: «در بيان مطلب علمى و عميق، با روانى و سلاست، نمونه بود. گويى كلمات و جملات مانند جويبارى نرم و تند از دهان او سيلان مي‌يافت». آيت ‌الله ابوالقاسم خزعلى نيز مى گويد: بيانش به قدرى روان و سليس بود كه مشكلى در مكاسب و كفايه براى انسان باقى نمي‌ماند».

وفات

مرحوم شيخ هاشم قزوينى سرانجام روز 20 ربيع الثانى 1381 ه.ق / 22 مهر 1339 ه.ش درگذشت و جنازه اش در راهرو و رواق دارالضيافه حرم مطهر رضوى واقع در سمت راست ايوان طلاى صحن آزادى كه در حال حاضر كفشدارى شماره 7 مى باشد، به خاك سپرده شد.