فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

شیخ جعفر سبحانى « دام ظله »

ولادت و تحصیلات‏

آیت الله شیخ جعفر بن علامه شیخ محمد حسین سبحانى اقبال تبریزى در سال ۱۳۴۷ ق در شهر تبریز ‏چشم به جهان گشود. دروس ادبیات عرب، مطول، لمعه و قسمتى از رسائل و مکاسب را در تبریز ‏فرا گرفت‎.‎

در سال ۱۳۶۵ ق به قم مهاجرت نمود و بقیه‏ ى کتاب رسائل را در محضر حاج میرزا محمد مجاهد ‏تبریزى و کفایه الأصول را در محضر سید محمدرضا گلپایگانى (م ۱۴۱۴ ق) و شرح منظومه و ‏اسفار را در محضر علامه‏ ى طباطبایى (م ۱۴۰۲ ق) آموخت و به امر ایشان جلد اول اصول فلسفه ‏را به عربى ترجمه نمود‎.‎

وى پس از تکمیل سطوح عالى در درس خارج فقه مرحوم آیت الله سید محمد حجت کوه‏ کمرى قده (م ‏‏۱۳۷۳ ق) و آیت الله العظمى بروجردى قده حاضر شده و همین طور از محضر بنیان‏گذار جمهورى ‏اسلامى امام خمینى قده (م ۱۴۰۹ ق) در فقه و اصول استفاده‏ هاى فراوانى برد‎.‎

وى از آیت الله العظمى حجت بصورت کتبى و از آیت الله العظمى شاهرودى بصورت شفاهى اجازه‏ ى ‏اجتهاد دریافت نموده و همین طور از آیت الله حجت و آیت الله مرعشى نجفى (ره) و آیت الله ‏شیخ آقا بزرگ تهرانى (ره) اجازه‏ نقل حدیث دریافت نموده است‎.‎

‎‎تدریس‏

آیت الله سبحانى از مدرسین عالیقدر حوزه ‏ى علمیه‏ قم مى‏باشد که به تدریس خارج فقه و اصول ‏مشغول مى باشد وى به حق یکى از پیشروان تفسیر و یکى از کاوشگران خستگى ناپذیر علوم و ‏معارف قرآنى به شمار مى ‏آیند و از نخستین شاگردان مفسر کبیر، علامه‏ ى طباطبایى (قده) در ‏رشته‏ ى تفسیر و فلسفه و از آغازگران تأسیس تفسیر موضوعى قرآن کریم در حوزه‏ى علمیه‏ ى قم ‏مى‏باشد که سالیان متمادى به افاضات ارزنده‏ ى خویش ادامه مى‏دهند‎.‎

شرکت در کنگره و سمینارها

یکى از انواع فعالیت‏هاى اجتماعى مؤلف، شرکت در مجامع اسلامى و کنگره‏ ها مى‏باشد که به ‏بعضى از آنها اشاره مى‏ شود‎.‎

‎- ‎چهار بار شرکت در کنگره‏ ى جهانى امام رضا علیه ‏السلام‏

‎- ‎سه بار شرکت در کنگره‏ ى نهج البلاغه‏

‎- ‎هفت بار در کنفرانس وحدت اسلامى‏

‎- ‎شرکت در سمینار اقتصاد اسلامى در مشهد

‎- ‎سمینار تقریب بین مذاهب در تهران‏

‎- ‎کنگره‏ ى حج در مدینه‏

‎- ‎سمینار مشترکات و مفترقات شیعه و سنى در اردن‏

‎- ‎سمینار احکام سفر در استامبول‏

‎- ‎کنفرانس مسأله‏ ى تبعیض نژادى در اسلام در لندن‏

‎- ‎کنگره‏ ى شیخ انصارى در قم‏

‎- ‎کنگره‏ ى شیخ فضل الله نورى در نور

‎‎کنگره ‏ى عبد الرزاق لاهیجى در لاهیجان‎.‎

ریاست و عضویت در مجامع اسلامى‏

همچنین ایشان رییس هیئت تحریریه‏ ى مجله‏ ى مکتب اسلام‏

‎- ‎رییس هیئت تحریریه ‏ى مجله‏ ى کلام اسلامى‏

‎- ‎رییس مؤسسه‏ ى تحقیقاتى امام صادق علیه‏السلام‏

‎- ‎رییس کنفرانس علوم و مفاهیم قرآنى‏

‎- ‎نماینده‏ى مجلس خبرگان قانون اساسى در سال ۱۳۹۸ ق‏

‎- ‎از اعضاى جامعه‏ ى مدرسین حوزه‏ ى علمیه‏ ى قم بوده است‎.‎

با وجود اشتغالات فراوان علمى، وى وظیفه‏ ى تبلیغى و سخنرانى را تعطیل نکرده و در ایام ‏محرم و صفر و ماه مبارک رمضان وظیفه ‏ى سنگین ارشاد و هدایت مردم را نیز انجام مى‏دهد‎.‎

‎‎اساتید

‏۱‏‎ – ‎حاج میرزا محمد مجاهد تبریزى‏

‏۲‏‎ – ‎سید محمدرضا گلپایگانى

‏۳‏‎ – ‎علامه‏ ى طباطبایى

‏۴‏‎ – ‎آیت الله سید محمد حجت کوه ‏کمرى

‏۵‏‎ – ‎آیت الله العظمى بروجردى

‏۶‏‎ – ‎امام خمینى (ره)

‏۷‏‎ – ‎آیت الله مرعشى نجفى

‏۸‏‎ – ‎آیت الله شیخ آقا بزرگ تهرانى

‎‎تألیفات

وى نظیر آیت الله مکارم شیرازى و آیت الله حسن زاده ‏ى آملى از علماى معاصر، به کثرت ‏تألیفات و تصنیفات مشهور است، و در حدود ۸۷ عنوان کتاب در ۱۲۲ جلد در مباحث متنوع و ‏گوناگون اسلامى نگاشته است‎.‎

نخستین تألیف و اثر تفسیرى ایشان به نام تفسیر صحیح آیات مشکله‏ ى قرآن در نقد کتاب ‏‏تفسیر آیات مشکله‏ ى قرآن موسوم بود که در سال ۱۳۸۱ ق با همکارى و پاورقى استاد سید ‏هادى خسروشاهى چاپ و نشر گردیده است‎.‎

* تفسیر قرآن‏

الف/۱ (تفسیر ترتیبى)

‏۱‏‎ – ‎تفسیر سوره‏ ى رعد به نام قرآن و اسرار آفرینش‎.‎

‏۲‏‎ – ‎تفسیر سوره‏ ى فرقان به نام سیماى انسان کامل در قرآن‎.‎

‏۳‏‎ – ‎تفسیر سوره ‏ى توبه‎.‎

‏۴‏‎ – ‎تفسیر سوره‏ ى منافقون به نام دوست نماها‎.‎

‏۵‏‎ – ‎تفسیر سوره‏ ى حدید به نام قرآن و معارف عقلى‎.‎

‏۶‏‎ – ‎تفسیر سوره‏ ى حجرات به نام سیستم اخلاقى اسلام‎.‎

‏۷‏‎ – ‎تفسیر سوره ‏ى لقمان به نام مربى نمونه‎.‎

* تفسیر موضوعى

‏۱‏‎ – ‎منشور جاوید قرآن (۱۴ جلد)

‏۲‏‎ – ‎مفاهیم القرآن (۷ جلد)

ج ۱) معالم التوحید فى القرآن الکریم (مسائل مربوط به شرک و توحید)

ج ۲) حکومت اسلامى، برنامه‏ ها و ویژگى‏ها، نگارش، استاد جعفر الهادى، این کتاب تحت عنوان ‏مبانى حکومت اسلامى توسط آقاى داود الهامى به فارسى ترجمه شده است‎.‎

ج ۳) رسالت جهانى، امى بودن، خاتمیت و زندگى پیامبر اکرم (ص) در قرآن‎.‎

ج ۴) اجر رسالت، معجزات و کرامات و شفاعت پیامبر اکرم (ص) در قرآن‎.‎

ج ۵) عصمت پیامبران و امامان، عدالت صحابه و اطاعت سلطان جائر در قرآن‎.‎

ج ۶) اسماء و صفات الهى‎.‎

ج ۷) شخصیت و زندگى پیامبر اکرم ‏(صلى الله علیه وآله وسلم)‏

‏۳‏‎ – ‎اصالت روح از نظر قرآن‎.‎

‏۴‏‎ – ‎التوحید و الشرک فى القرآن الکریم‎.‎

‏۵‏‎ – ‎شورا در قرآن و نهج البلاغه‎.‎

‏۶‏‎ – ‎احمد موعود انجیل‎.‎

‏۷‏‎ – ‎مکتب وحى (مفهوم امى بودن پیامبر ‏(صلى الله علیه وآله وسلم)‏

‏۸‏‎ – ‎خاتمیت از نظر قرآن و حدیث و عقل، ترجمه ‏ى رضا استادى‎.‎

* علوم قرآنى‏

‏۱‏‎ – ‎مرزهاى اعجاز، ترجمه‏ ى بخشى از تفسیر البیان مرحوم آیت الله العظمى خویى‎.‎

‏۲‏‎ – ‎برهان رسالت (پیرامون قرآن و وجه اعجاز آن)

* کلام‏

‏۱‏‎ – ‎شناخت صفات خدا‎.‎

‏۲‏‎ – ‎آشنایى با اصول اسلام‎.‎

‏۳‏‎ – ‎جهان بینى اسلامى (دیدگاه اسلام درباره‏ى هستى، دنیا، انسان در جهان)

‏۴‏‎ – ‎الهیات و معارف اسلامى‎.‎

‏۵‏‎ – ‎نیروى معنوى پیامبران‎.‎

‏۶‏‎ – ‎رسالت جهانى پیامبران (نبوت عامه)

‏۷‏‎ – ‎فى ظل أصول الإسلام‎.‎

‏۸‏‎ – ‎معاد، انسان و جهان‎.‎

‏۹‏‎ – ‎راه خداشناسى‎.‎

‏۱۰‏‎ – ‎مصدر الوجود‎.‎

‏۱۱‏‎ – ‎جبر و اختیار (نگارش، استاد على ربانى گلپایگانى)

‏۱۲‏‎ – ‎حسن و قبح عقلى (نگارش، همان)

‏۱۳‏‎ – ‎توسل (به عربى ترجمه شده است)

‏۱۴‏‎ – ‎البداء فى الکتاب و السنه‎.‎

‏۱۵‏‎ – ‎آگاهى سوم (پیرامون علم غیب ائمه‏ى اطهار (ع)

‏۱۶‏‎ – ‎رهبرى امت‎.‎

‏۱۷‏‎ – ‎پیشوایى از نظر اسلام (امامت و خلافت)

‏۱۸‏‎ – ‎سرنوشت از دیدگاه قرآن، حدیث و عقل‎.‎

‏۱۹‏‎ – ‎شفاعت از دیدگاه قرآن، حدیث و عقل‎.‎

‏۲۰‏‎ – ‎کاوش ‏هایى پیرامون ولایت‎.‎

‏۲۱‏‎ – ‎مفهوم العباده فى الکتاب و السنه‎.‎

‏۲۲‏‎ – ‎رؤیه الله‎.‎

‏۲۳‏‎ – ‎الزیاره‎.‎

* فلسفه‏

‏۱‏‎ – ‎اصول الفلسفه (ترجمه‏ى جلد اول، درس‏هاى استاد علامه‏ ى طباطبایى)

‏۲‏‎ – ‎فلسفه اسلامى و اصول دیالکتیک‎.‎

‏۳‏‎ – ‎نظریه المعرفه، نگارش: حسن مکى عاملى‎.‎

‏۴‏‎ – ‎سرنوشت از دیدگاه علم و فلسفه‎.‎

‏۵‏‎ – ‎شناخت در فلسفه‏ى اسلامى‎.‎

‏۶‏‎ – ‎هستى شناسى در مکتب صدر المتألهین‎.‎

‏۷‏‎ – ‎تحلیلى از فلسفه‏ ى مارکس‎.‎

‏۸‏‎ – ‎نیروى محرک تاریخ‎.‎

* فقه‏

‏۱‏‎ – ‎المواهب فى أحکام المکاسب، نگارش: آقاى سیف الله یعقوبى‎.‎

‏۲‏‎ – ‎المختار فى أحکام الخیار‎.‎

‏۳‏‎ – ‎نظام الإرث فى الشریعه الإسلامیه الغراء، نگارش: آقاى سید محمدرضا پیغمبرپور‎.‎

‏۴‏‎ – ‎نظام الطلاق فى الشریعه الإسلامیه الغراء، نگارش: آقاى سیف الله یعقوبى‎.‎

‏۵‏‎ – ‎نظام المضاربه فى الشریعه الغراء‎.‎

‏۶‏‎ – ‎نظام القضاء و الشهاده فى الشریعه الغراء‎.‎

‏۷‏‎ – ‎کتاب الخمس‎.‎

‏۸‏‎ – ‎البلوغ و تلیه رساله فى تأثیر الزمان و المکان‎.‎

‏۹‏‎ – ‎قاعدتان فقهیتان: لا ضرر و لا ضرار، نگارش: حسن مکى عاملى‎.‎

‏۱۰‏‎ – ‎الاعتصام بالکتاب و السنه‎.‎

‏۱۱‏‎ – ‎نظام النکاح فى الشریعه الإسلامیه الغراء‎.‎

‏۱۲‏‎ – ‎سبع مسائل (پیرامون ۷ مسأله‏ى فقهى اختلافى میان شیعه و سنى)

‏۱۳‏‎ – ‎حکم الأرجل فى الوضوء‎.‎

* اصول‏

‏۱‏‎ – ‎تهذیب الأصول، ۳ جلد، تقریرات درس اصول حضرت امام خمینى قدس‏ سره‎.‎

‏۲‏‎ – ‎المحصول فى علم الأصول، ۴ جلد، تقریرات درس اصول استاد سبحانى، نگارش: سید محمود جلالى ‏مازندرانى‎.‎

* تاریخ‏

‏۱‏‎ – ‎فروغ ابدیت، ۲ جلد، تجزیه و تحلیل کاملى از زندگانى پیامبر اکرم (ص). این کتاب به ‏عربى، اردو، انگلیسى، ترکى و اسپانیولى ترجمه شده و در سراسر جهان منتشر گردیده است‎.‎

‏۲‏‎ – ‎فروغ ولایت، تجزیه و تحلیل زندگى امیر المؤمنین على علیه ‏السلام‎.‎

‏۳‏‎ – ‎زندگانى امامان به زبان ساده (به عربى ترجمه شده است)

‏۴‏‎ – ‎الأئمه الاثنى عشر‎.‎

‏۵‏‎ – ‎تاریخ اسلام‎.‎

* رجال‏

‏۱‏‎ – ‎کلیات فى علم الرجال‎.‎

* درایه‏

‏۱‏‎ – ‎اصول الحدیث و أحکامه‎.‎

* عقاید

‏۱‏‎ – ‎بحوث فى الملل و النحل، ۷ جلد‏‎.‎

ج ۱) تاریخ عقاید اهل الحدیث، حنابله و سلفیه‎.‎

ج ۲) تاریخ امام اشعرى، شخصیت‏ها و عقاید ایشان‎.‎

ج ۳) ماتریدیه، مرجئه، جهمیه، کرامیه، ظاهریه و معتزله‎.‎

ج ۴) زندگى ابن تیمیه و محمد بن عبد الوهاب و عقاید وهابیها‎.‎

ج ۵) تاریخ خوارج، عقاید و مذاهب آنها‎.‎

ج ۶) تاریخ تشیع، عقاید و مذاهب آن‎.‎

ج ۷) تاریخ زیدیه، عقاید و شخصیت‏هاى آن‎.‎

‏۲‏‎ – ‎فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامى، ۴ جلد‏‎.‎

‏۳‏‎ – ‎مع الشیعه الإمامیه فی عقائدهم‎.‎

‏۴‏‎ – ‎الشیعه فى موکب التاریخ‎.‎

‏۵‏‎ – ‎الشیعه و علم الکلام عبر القرون الأربعه‎.‎

‏۶‏‎ – ‎آیین وهابیت (به اردو ترجمه شده است)

‏۷‏‎ – ‎الوهابیه فى المیزان‎.‎

‏۸‏‎ – ‎الأسماء الثلاثه: الإله و الرب و العباده‎.‎

‏۹‏‎ – ‎منشور عقاید امامیه‎.‎

‏۱۰‏‎ – ‎اسماء و صفات‎.‎

* متفرقات‏

‏۱‏‎ – ‎بازگشت به عصر ایمان‎.‎

‏۲‏‎ – ‎رمز پیروزى مردان بزرگ‎.‎

‏۳‏‎ – ‎پرسش‏ها و پاسخ‏ها‎.‎

* تراجم‏

‏۱‏‎ – ‎شخصیت‏هاى اسلامى شیعه، ۲ جلد، نگارش آقاى مهدى پیشوایى، این کتاب به عربى ترجمه شده ‏است‎.‎

‏۲‏‎ – ‎زندگى بزرگان شیعه (در شماره‏ هاى مختلف مجله ‏ى مکتب اسلام)

منبع:سایت معظم له