آيت الله حاج سيد محسن خرازى « دام ظله »

ولادت و تحصيلات

آيت‌الله‌ سيد محسن‌ خرازى‌ در سال‌ 1316 هجرى‌ شمسى‌ در تهران‌ در خانواده‌اى‌ مذهبى‌ و مورد علاقه‌ مردم‌ متدين‌ و علماى‌ بزرگ‌ تهران‌ به‌ دنيا آمد، پدرش‌ حاج‌ سيد مهدى‌ خرازى‌ نام‌ داشت‌ و اصل‌ و نسب‌ آنها اصفهانى‌ است‌ كه‌ به‌ تهران‌ مهاجرت‌ كرده‌اند و از سادات‌ گرامى‌ اصفهان‌ و تهران‌ بوده‌اند و نسب‌ آنها به‌ امام‌ سجاد(ع‌) و امام‌ حسن‌ مجتبي‌(ع‌) مي‌رسيده‌ است‌.

آيت‌الله‌ سيد محسن‌ خرازى‌ دروس‌ دوران‌ ابتدايى‌ را در تهران‌ در مجتمع‌ فرهنگى‌ برهان‌ فرا گرفت‌ و سپس‌ تحت‌ تربيت‌ و آموزش‌ آقا شيخ‌ محمد حسين‌ زاهد قرار گرفت‌. او كه‌ در مسجد امين‌ الدوله‌ تهران‌ ونيز در مسجد جامع‌ تهران‌ نماز مي‌گزارد، به‌ تربيت‌ نوجوانان‌ مي‌پرداخت‌ و تأثير عميقى‌ در دل‌ آنان‌ مي‌نهاد. با درگذشت‌ او، استاد خرازى‌ به‌ بازار تهران‌ رفت‌ و مدتى‌ به‌ كسب‌ و كار پرداخت‌، امّا به‌ زودى‌ بازار را رها كرد و به‌ حوزة‌ درسى‌ آيت‌الله‌ مجتهدى‌ پاى‌ نهاد و بسيار مورد عنايت‌ و علاقه‌ او قرار گرفت‌.

اساتيد

با فراگيرى‌ دروس‌ مقدماتى‌، عزم‌ سفر به‌ حوزه‌ علميه‌ قم‌ كرد تا در محضر استادان‌ مبرّز و برجسته‌ آن‌ حوزه‌، تحصيلات‌ خود را تكميل‌ كند البته‌ در اين‌ باره‌ نبايد نقش‌ سفارشهاى‌ آيت‌الله‌ رفيعي‌(ره‌) را ناديده‌ انگاشت‌. اين‌ گونه‌ بود كه‌ به‌ همراه‌ آيت‌الله‌ رضا استادى‌ در سال‌ 1336 به‌ قم‌ آمد و با او در يك‌ جا سكونت‌ گزيد و به‌ تحصيل‌ پرداخت‌.

در قم‌ باقيماندة‌ دروس‌ ادبيات‌ را به‌ پايان‌ رسانيد و سپس‌ به‌ فراگيرى‌ دروس‌ دوره‌ سطح‌ در زمينه‌هاى‌ فقه‌ و اصول‌، فلسفه‌ و كلام‌ پرداخت‌ و از سال‌ 1341 به‌ بعد، به‌ درس‌ خارج‌ بزرگان‌ و آيات‌ عظام‌ مشرف‌ شد. در طى‌ اين‌ سالها از دروس‌ اخلاق‌ استادان‌ مهذّب‌ و باتقواى‌ حوزه‌ نيز بهره‌هاى‌ فراوان‌ مي‌برد.

آيت‌الله‌ خرازى‌ در ساليان‌ تحصيل‌ خود، محضر استادان‌ و علماى‌ فراوانى‌ را درك‌ كرد او كه‌ در تهران‌ تحت‌ عنايت‌ آقا شيخ‌ محمدحسين‌ زاهد قرار داشت‌، پس‌ از ارتحال‌ او به‌ نزد آيت‌الله‌ مجتهدى‌ رفت‌ و همواره‌ مورد محبت‌ او قرار مي‌گرفت‌.

در قم‌ نيز باقيمانده‌ دروس‌ مقدمات‌ را نزد آيت‌الله‌ فشاركى‌ آموخت‌ و در درس‌ شرح‌ لمعه‌ آيت‌الله‌ شيخ‌ محمد تقى‌ ستوده‌ شركت‌ مي‌كرد. رسائل‌ را نزد آيت‌الله‌ شيخ‌ مصطفى‌ اعتمادى‌ و آيت‌ الله‌ حاج‌ شيخ‌ محمد شاه‌ آبادى‌ و مكاسب‌ را نزد آيت‌ الله‌ ميرزا على‌ مشكيني(ره)‌ و كفاية‌ الاصول‌ را نزد آقايان‌ آيت‌الله‌ حاج‌ سيد محمد باقر سلطانى‌ و حاج‌ شيخ‌ محمد شاه‌آبادى‌ و حاج‌ شيخ‌ على‌ تنكابنى‌ فلسفى‌ فرا گرفت‌. همچنين‌ براى‌ آموختن‌ فلسفه‌، كلام‌ و عقايد به‌ نزد آيت‌الله‌ شيخ‌ محمد شاه‌آبادى‌ مي‌رفت‌ و استفاده‌ فراوانى‌ برد.

او از سال‌ 1341 به‌ بعد در درس‌ خارج‌ عالمانى‌ چون‌ آيت‌الله‌ العظمى‌ سيد محمدرضا گلپايگاني‌(ره‌)، آيت‌الله‌ العظمى‌ سيد محمد محقق‌ داماد(ره‌)، آيت‌الله‌ العظمى‌ سيد حسن‌ فريد اراكي‌(ره‌) شركت‌ كرد و در درس‌ خارج‌ آيت‌الله‌ العظمى‌ شيخ‌ محمد على‌ اراكي‌(ره‌) تا اواخر عمر ايشان‌ حضور داشت‌.

آيت‌الله‌ خرازى‌ در سالهاى‌ فراگيرى‌ سطوح‌ با حضرات‌ آيات‌ و حجج‌ اسلام‌ محمد حسن‌ ممدوحى‌، غلامحسين‌ حقانى‌، سيد مجتبى‌ زنجانى‌، سيد جمال‌ الدين‌ دين‌ پرور مصاحبت‌ و مباحثه‌ داشت‌ و در حال‌ فراگيرى‌ دروس‌ خارج‌ با حضرات‌ آيات‌ آقايان‌ استادى‌ و مصلحى‌ و غلامرضا سلطانى‌ مباحثه‌ مي‌نمود و با حضرات‌ آيات‌ مظاهرى‌، مصباح‌ و سيد محمد خامنه‌اى‌ رابطه‌ دوستى‌ داشت‌، امّا دوستى‌ كه‌ از آغاز تاكنون‌ در كنار او بوده‌ آيت‌الله‌ رضا استادى‌ است‌.

فعاليتهاى‌ سياسى‌

آيت‌الله‌ سيد محسن‌ خرازى‌ در پيش‌ و پس‌ از انقلاب‌ اسلامى‌ حامى‌ انقلاب‌ بوده‌ و همواره‌ بر رهبرى‌ امام‌ خميني‌(ره‌) و پس‌ از او مقام‌ معظم‌ رهبرى‌، حضرت‌ آيت‌الله‌ خامنه‌اى‌ تأكيد دارد. شركت‌ در پاره‌اى‌ از تظاهرات‌ و تماس‌ با برخى‌ از مراجع‌ تقليد آن‌ زمان‌ براى‌ آزادى‌ گروهى‌ از زندانيان‌ كه‌ جانشان‌ در خطر بود از فعاليتهاى‌ مهم‌ ايشان‌ در سالهاى‌ پيش‌ از انقلاب‌ است‌.

او در سال‌ 1359 به‌ دعوت‌ اعضاء جامعة‌ مدرسين‌ حوزه‌ علميه‌ قم‌ به‌ عضويت‌ آن‌ نهاد درآمد و تاكنون‌ در پيشرفت‌ حوزه‌ علميه‌، نقش‌ بسزايى‌ را ايفا كرده‌ است‌. همچنين‌ با پيشنهاد جامعه‌ مدرسين‌ به‌ نمايندگى‌ مجلس‌ خبرگان‌ رهبرى‌ در دوره‌ دوم‌ و سوم‌ از استان‌ تهران‌ درآمد.

آيت‌الله‌ سيد محسن‌ خرازى‌ هم‌ اكنون‌ در قم‌ حضور دارد و به‌ تدريس‌ و تربيت‌ طلاب‌ مستعد و جوان‌ مي‌پردازد.

فعاليتهاى‌ علمى‌ و فرهنگى‌

آيت‌الله‌ محسن‌ خرازى‌ در عرصه‌هاى‌ علمى‌ و فرهنگى‌، خدمات‌ بسيارى‌ را به‌ انجام‌ رسانده‌ است‌. از مهم‌ترين‌ خدمات‌ او در اين‌ عرصه‌، تأسيسس‌ «مؤسسه‌ در راه‌ حق‌» بود. در آن‌ روزگار مسيحيت‌ توانسته‌ بود با ابزارهاى‌ موجود با محصلان‌ دبيرستانى‌ مسلمان‌ ارتباط‌ برقرار كند و آنان‌ را به‌ مسير گمراهى‌ و ضلالت‌ بكشاند. رژيم‌ پهلوى‌ نيز خود به‌ گونه‌اى‌ از تشكيلات‌ مسيحيت‌ حمايت‌ مي‌كرد و نسبت‌ به‌ موضع‌گيريهاى‌ حوزه‌ علميه‌، حساسيت‌ خاصى‌ نشان‌ مي‌داد.

در سال‌ 1343 هجرى‌ شمسى‌ آيت‌الله‌ خرازى‌ با توجه‌ به‌ اهميت‌ مبارزه‌ با افكار انحرافى‌ مسيحى‌ و نيز نظر به‌ ضرورت‌ ايجاد تشكيلات‌ منسجمى‌ براى‌ مبارزة‌ هميشگى‌ با افكار التقاطى‌ مؤسسه‌ در راه‌ حق‌ را بنيان‌ نهاد. اين‌ مؤسسه‌ ضمن‌ برقرارى‌ ارتباط‌ با جوانان‌، به‌ حل‌ شبهات‌ و مشكلات‌ آنان‌ مي‌پرداخت‌ و اصول‌ اعتقادى‌ را با سبك‌ نوين‌ مطرح‌ كرده‌ آنان‌ را با مبانى‌ و مبادى‌ علوم‌ اسلامى‌ و اصول‌ تشيع‌ آشنا مي‌ساخت‌. در ثمردهى‌ اين‌ مؤسسه‌ تلاش‌ با اخلاص‌ و بى‌ چشمداشتِ مادى بزرگانى‌ همچون‌ آيت‌الله‌ استادى‌، آيت‌الله‌ مصباح‌ يزدى‌، آيت‌الله‌ مظاهرى‌ و آيت‌الله‌ سلطانى‌ را نبايد از ياد برد.

اين‌ مؤسسه‌ بعدها در چند قالب‌ مشغول‌ به‌ كار شد كه‌ مسؤوليت‌ بخش‌ آموزش‌ به‌ عهده‌ آيت‌الله‌ مصباح‌ يزدى‌، مسؤوليت‌ بخش‌ پژوهش‌ به‌ عهده حضرات‌ آيات‌ مظاهرى‌، استادى‌، مصلحى‌ و سلطانى‌ و نيز مسؤوليت‌ بخش‌ معارف‌ به‌ عهده‌ برخى‌ از فضلا و استادان‌ حوزه‌ نهاده‌ شد. اين‌ موسسه‌ در آن‌ زمان‌ مورد علاقه‌ و عنايت‌ امام‌ خميني‌(ره‌) و ديگر مراجع‌ و هم‌ اكنون‌ نيز مورد عنايت‌ و حمايت‌ مقام‌ معظم‌ رهبرى‌ و ديگر مراجع‌ تقليد است‌ و با جدّيت‌ تمام‌ به‌ راه‌ خود كه‌ شناساندن‌ اسلام‌ واقعى‌ به‌ جوانان‌ و مبارزه‌ با تحريف‌ و التقاط‌ و انحراف‌ است‌ مي‌پردازد.

از ديگر فعاليتهاى‌ آيت‌الله‌ خرازى‌ در اين‌ عرصه‌، همكارى‌ با مجمع‌ فقهى‌ اهل‌ بيت‌، دربارة‌ مسائل‌ جديد فقهى‌ است‌ كه‌ اين‌ همكارى‌ تا هم‌ اكنون‌ نيز ادامه‌ دارد.

آيت‌الله‌ خرازى‌ از سالهاى‌ تحصيل‌ دوره‌ سطح‌ به‌ تدريس‌ نيز مي‌پرداخته‌ و از حدود 20 سال‌ پيش‌ تاكنون‌ به‌ تدريس‌ خارج‌ فقه‌ و اصول‌ براى‌ طلاب‌ نيز اشتغال‌ داشته‌ است‌.

تأليفات

آيت‌الله‌ خرازى‌ تاكنون‌ كتابها و رساله‌هاى‌ گوناگونى‌ نگاشته‌ كه‌ برخى‌ از آنها به‌ شرح‌ زير است‌:

1 ـ احياء الموات‌

2 ـ الامر بالمعروف‌ و النهى‌ عن‌ المنكر

3 ـ بداية‌ المعارف‌ الالهية‌

4 ـ عمدة‌ الاصول‌

5 ـ قيامت‌

6 ـ كلمة‌ حول‌ حديث‌ ثقلين‌

7 ـ فى‌ رحاب‌ التقوى‌

8 ـ كلمة‌ حول‌ توسل‌

9 ـ معالم‌ ليلة‌ القدر

10 ـ ارث‌ الزوجة‌

11 ـ تحديد الكر

12 ـ بحوث‌ هامة‌

13 ـ اشكال‌ و انواع‌ دفاع‌ مقدس‌

14 ـ تعليقه‌ بر مكاسب‌

15 ـ روزنه‌هايى‌ از عالم‌غيب‌

16 ـ كتاب‌ الجهاد

17 ـ طهارت‌ در قرآن‌

18 ـ من‌ لايحضره‌ التفصيل‌.

ايشان در سال‌ 1359 به‌ دعوت‌ اعضاء جامعة‌ مدرسين‌ حوزه‌ علميه‌ قم‌ به‌ عضويت‌ آن‌ نهاد درآمد و تاكنون‌ در پيشرفت‌ حوزه‌ علميه قم ‌ نقش‌ بسزايى‌ را ايفا كرده‌ است‌. همچنين‌ با پيشنهاد جامعه‌ مدرسين‌ به‌ نمايندگى‌ مجلس‌ خبرگان‌ رهبرى‌ در دوره‌ دوم‌ و سوم‌ از استان‌ تهران‌ درآمد.

آيت‌الله‌ خرازى‌ هم‌ اكنون‌ در قم‌ حضور دارد و به‌ تدريس‌ و تربيت‌ طلاب‌ مستعد مي‌پردازند.

منبع:سایت خبرگان رهبری