آيت الله العظمی حاج سيد احمد خوانساري(ره)

(1405-1309هـ  ق)

ولادت

حاج سيد احمد خوانساري فرزند سيد يوسف و نوه سيد حسن معروف به «ميرزا بابا» امام جمعه خوانسار که نسب شريفشان با سي واسطه به حضرت امام موسي بن جعفر (ع) مي رسد. از مراجع بنام جهان تشيّع و اساتيد معروف حوزه ها بود. سيد احمد، در 18 محرم 1309 ق. در شهر خوانسار، در خانواده اي روحاني ديده به جهان گشود. پدرش سيد يوسف از فقها و علماي معروف خوانسار بود.

تحصيلات

وي تحصيلات خود را در اصفهان نزد آيت الله ملا حسين علي تويسرکاني به پايان برد و به خوانسار مراجعت کرد و به تبليغات ديني و افاضات روحي
اشتغال ورزيد.

اساتيد

ايشان مقداري از رياضيات و علوم مقدماتي و سطح را در زادگاه خويش از محضر علماي بزرگ آن سامان، چون: برادر والامقام خود آيت الله سيد محمّد حسن (متوفاي 1337 ق) و نيز شوهر خواهرشان آيت الله سيد علي اکبر خوانساري فرا گرفت.

سپس براي ادامه تحصيل به اصفهان مهاجرت نمود و در آن شهر از محضر آيات: سيد محمّد صادق اصفهاني «خاتون آبادي» و ملا عبدالکريم گزي و ميرزا
محمّد علي تويسرکاني، خارج فقه و اصول خواند. سپس در اراک در ابحاث فقه و اصول آيت الله حاج شيخ عبدالکريم حايري يزدي شرکت جست و نهايت استفاده را نمود.

 اقامت در قم

بعد از اين که آيت الله حايري (ره) به قم آمد و حوزه علميه را تأسيس نمود، مردم اراک از ايشان تقاضا نمودند که خوانساري به جاي ايشان اقامه جماعت کند و امور ديني مردم را اداره نمايد. آيت الله حايري هم با اين تقاضا موافقت کرد.

آيت الله شيخ محمّد علي اراکي نقل فرموده بودند که: حايري تقريباً بعد از شش ماه از عزيمت شان به قم در جلسه اي فرمودند که: ما مي خواستيم آقاي سيد احمد خوانساري اعلم علماي شيعه باشد و لکن ايشان قناعت کردند که اعلم علماي اراک باشند. به مجرد اين که خوانساري اين قضيه را شنيده و متوجه شدند که رضايت حايري در اين است که ايشان در قم باشند، همان روز عازم قم شده و در اين شهر اقامت گزيد.

وي دروس حکمت را از محضر حکيم متأله ميرزا علي اکبر حکمي يزدي «تجلّي» بهره مند شد. خوانساري پس از دو ماه از ورودشان به قم، آيت
الله حايري محل اقامت نماز جماعت خود را ـ در مدرسه فيضيه ـ به ايشان تفويض کرد، و در اولين نماز جماعت هم شرکت جست و به ايشان اقتدا نمود.

خوانساري در مدتي که در حوزه مقدسه قم توقف داشت، از احترام خاصي برخوردار بود، و از مدرسان و فضلاي بزرگ حوزه به شمار ميرفت. و علاوه بر تدريس خارج فقه و اصول، از مدرسان فلسفه و رياضيات نيز شمرده مي شد.

 اقامت در تهران

در رابطه با عزيمت ايشان به تهران، علامه شيخ آقابزرگ تهراني (ره) مي نويسد: در محرم 1370 ق. که علامه حاج يحيي سجادي وفات کرد،
اهالي تهران از آيت الله بروجردي تقاضا کردند که: شخصيت با کفايتي را به تهران اعزام دارند تا در مسجد حاج سيد عزيزالله، اقامه نماز کرده و به امور ديني مردم بپردازد. آيت الله بروجردي، ايشان را به تهران فرستاد.

خوانساري تا آخر عمر پُر برکتش در مسجد سيد عزيزالله تهران به اقامه نماز جماعت و تدريس خارج فقه مشغول بود و عمر پُر ثمر خود را در خدمت به اسلام و حوزه هاي علميه سپري نمود. آيت الله سيد عبدالله شبستري جزو ملازمان خاص ايشان بود و سال ها از درسشان بهره مند شده اند.

 مرجعيت

بعد از وفات مرجع کبير آيت الله بروجردي (ره)، جمع کثيري از مردم ايران و برخي از کشورهاي ديگر، به ايشان رجوع کرده و از ايشان تقليد نمودند.
شهرت علمي اش بر کسي پوشيده نبود و همواره فقهاي نجف نيز احترام خاصي برايش قايل بودند.

تأليفات

از تأليفات ايشان مي توان به عناوين زير اشاره کرد:

1 ـ العقايد الحقه، در علم کلام.

2 ـ جامع المدارک في شرح المختصر النافع، که فقه استدلالي منقّح و
مهذّبي است و جامع بين وجازت لفظ و دقت و تحقيق در مطالب مي باشد، در
هفت جلد.

3 ـحاشيه بر عروة الوثقي.

4 ـحاشيه بر مناسک حج (اثر شيخ انصاري).

5 ـرساله عمليه، به زبان هاي فارسي و عربي.

6 ـرساله مناسک حج.

وفات

سرانجام اين عالم بزرگوار پس از 96 سال عمر با عزت و عزلت، بر اثر کسالت در اولين ساعات بامداد روز شنبه 27 ربيع الثاني 1405 ق. مطابق با 29 دي 1363 ش. در پي بيماري نداي حق را لبيک گفت و به ديار باقي شتافت. ارتحالش عالم اسلام و حوزه هاي علميه را عزادار ساخت.مردم مسلمان تهران که از ارتحال اين عالم جليل القدر اطلاع حاصل کردند، اطراف بيت ايشان اجتماع کرده، و به سينه زني و عزاداري پرداختند. سپس با احترام فراوان و شرکت گسترده در تشييع، پيکر پاکش، جهت خاکسپاري به شهر قم انتقال يافت و بعد از تشييعي کم نظير، با شرکت مراجع تقليد و علما و طلاب حوزه علميه و کليه طبقات، حضرت آيت الله گلپايگاني بر جنازه اش نماز گزارد و در حرم حضرت فاطمه معصومه (س) در قم مقدس به خاک سپرده شد. روحش شاد.