آية اللّه شيخ محمّد مهدى شمس الدين(ره)

(1421-1353هـ ق)

ولادت

متفكر و انديشمند بزرگ اسلامى لبنان آية اللّه شيخ محمّدمهدى شمس الدين، يكى از نادره مردانى بود كه علم و فقاهت را با جهاد و استقامت در هم آميخته بود و كليدِ حلّ مشكلات سياسى لبنان و ملجأ و پناهِ عموم شيعيان آن كشور به شمار مى رفت.

فقيد سعيد، در نيمه شعبان 1353ق ـ سالروز ولادت حضرت بقيةاللّه الاعظم ـ ارواحنا فداه ـ در نجف ديده به جهان گشود و به ميمنت اين تقارن، نامش را محمّدمهدى نهادند.

خاندان

پدرش حجةالاسلام والمسلمين شيخ عبدالكريم شمس الدين، يكى از فضلاى تحصيل كرده نجف است، كه اينك در لبنان به خدمات دينى اشتغال دارد. نسب اين خاندان به امام الفقهاء شيخ شهيد اول ابوعبداللّه جمال الدين محمّد بن مكيّ العاملى (734ـ786ق) ـ صاحب ذكرى و دروس و لمعه و بيان ـ از طريق فرزندش شيخ شمس الدين عاملى مى رسد، كه بدين مناسبت نام خانوادگى ايشان، شمس الدين است.

تحصيلات

معظم له، پس از دوران كودكى، مقدمات علوم دينى را نزد پدر بزرگوارش، شيخ محسن غراوى و شيخ عبدالمنعم فرطوسى فرا گرفت و پس از آن سطوح عاليه را نزد حضرات آيات: سيد محمّد روحانى، سيد يوسف حكيم و سيد على علامه فانى اصفهانى آموخت. سپس به تحصيل مرحله عالى فقه و اصول نزد آيات عظام: سيد محسن حكيم و سيد ابوالقاسم خويى پرداخت و به مقاماتِ والاى علم و دانش دست يافت.

او علاوه بر تحصيل، به تدريس و تأليف هم پرداخت و با قلم شيوايش، در بسيارى از مجلات علمى و ادبى نجف، مقالاتى نگاشت و در تأسيس جمعيت (منتدى النشر) شركت داشت و در (كلّية الفقه) نجف نيز استاد بود و شاگردانى را پرورش داد و چند سال هم به نمايندگى از سوى آية اللّه العظمى حكيم به شهر (ديوانيه) رفت و به هدايت دينى مردم پرداخت و موفق شد نزاع ها و دعواهاى قبيلگى و عشاير را با دورانديشى و تدبير خويش پايان بخشد و صلح و صفا را در ميان آنان برقرار نمايد. وى در سال 1389ق (36سالگى) به لبنان آمد و به يارى پيشواى شيعيان لبنان، امام موسى صدر پرداخت و به عنوان نايب رئيس مجلس اعلاى شيعيان لبنان برگزيده شد و نامش در محافل سياسى جهان عرب، طنين افكن شد و از اين رهگذر، خدمات فراوان به شيعيان و مردم و قبائل و طوائف مختلف لبنان نمود و در فرو نشاندن آتش اختلاف بين اقوام و دستجات مختلف شيعى، سعى فراوان داشت. پس از ناپديد شدن امام موسى صدر در سال 1357ش (1398ق) تمام بارِ مجلس اعلاى شيعيان به دوش وى افتاد و در كشمكش هاى سخت اخير، مواضع هوشيارانه و عاقلانه اى را برگزيد و تحسين همگان را برانگيخت و اخيراً هم به سمَت رياست مجلس اعلا برگزيده شد و با همه اين احوال، نقش خود را به عنوان يك عالم دينى از ياد نبرد و همچنان به تأليف و اقامه جماعت و تبليغ دين و هدايت مردم اشتغال داشت.

وى در كنارِ كارهاى علمى و سياسى اش، موفق شد تا بنيادها و مؤسسات خيريه و علمى، مانند مسجد امام صادق(ع)، هنرستان فنّى بيروت، دانشگاه اسلامى لبنان (با دانشكده هاى مختلف)، جمعيّت خيريه حضرت زينب(ع)، مدرسه علميه و مجتمع خدماتى را بنياد نهد و بسيارى از جوانان شيعه لبنانى را با علوم و فنون روز آشنا نمايد.

تأليفات

1. ثورة الحسين(ع): ظروفها الاجتماعيه وآثارها الانسانية (به فارسى ترجمه شده است)

2. انصار الحسين(ع): الرجال والدلالات (به فارسى ترجمه شده است).

3. ثورة الحسين(ع) فى الوجدان الشعبى

4. الامام الحسين(ع)، قصة حياته وثورته

5. مع الامام الرضا(ع) فى ذكرى وفاته

6. رسالة الحقوق للامام زين العابدين(ع)

7. حركة التاريخ عندالامام على(ع)

8. السلم وقضايا الحرب عند الامام على(ع) (به فارسى ترجمه شده است)

9. الامام على(ع) والفلسفة الزمنية

10. دراسات فى نهج البلاغه

11. شرح عهد الاشتر

12. نظام الحكم والادارة فى الاسلام

13. بين الجاهلية والاسلام

14. التحقق الوجودى فى الاسلام

15. فى الاجتماع السياسى الاسلامى

16. محاضرات فى التاريخ الاسلامى

17. مطارحات فى الفكر المادّى والفكر الدينى

18. العلمانية هل تصلح حلاّ لمشاكل كل لبنان

19. دراسات و مواقف فى الفكر والسياسة والمجتمع

20. الغدير

21. عاشوراء

22. عقائد الشيعة الامامية

23. الاحتكار فى الشريعة الاسلامية

24. الاجتهاد والتقليد

25. تفسير آيات الصوم

26. الامام والسياسة والولاية عند صدرالمتالهين

وفات

آن مرد بزرگ، پس از مدتى ابتلا به سرطان ريه، سرانجام در چهارشنبه 15 شوال المكرم 1421ق (21 دى ماه 1379ش) در 68 سالگى در بيروت بدرود حيات گفت و شيعيان و جامعه لبنان را به سوگ خود نشاند. با پخش خبر وفاتش، لبنان در اندوهى بزرگ فرو رفت و پرچم هاى سياه در همه جا برافراشته شد. صبح پنج شنبه، پيكر پاكش با حضور ده ها هزار نفر از مسلمانان و سران طوائف و مذاهب گوناگون و مقامات كشورى و لشكرى و حزب اللّه و سفيران كشورهاى خارجى در لبنان و با شركت نمايندگان مقام معظم رهبرى و مقامات جمهورى اسلامى ايران (كه در غمِ فقدانش، پيام هاى تسليت متعدد صادر نمودند) و كشورهاى اسلامى، از مجلس اعلاى شيعيان لبنان به سوى مسجد امام صادق(ع) كه خود بنا كرده و سال ها در آن اقامه جماعت كرده بود ـ تشييع و پس از نماز استاد شيخ عبدالامير قَبَلان ـ نايب رئيس مجلس اعلا ـ در آن مكان مقدس به خاك سپرده شد.