فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

سید محمود طالقانى (ره)

آیه الله سید محمود طالقانى (ره)

(۱۳۹۹-۱۳۲۹ ه.ق)
ولادت

در ‎ چهارم
ربیع الاول‎‎‏۱۳۲۹‏‎ ‎ق. صداى نوزادى در فضاى خانه ساده آیه الله سید ابوالحسن طالقانى ‏پیچید‎ ‎که نامش را‎  محمود گذاشتند و پدرش پشت‎ ‎جلد قرآن نوشت‎: ‎ سید محمود. نوشتار کوتاه ‎. سید محمود دوران کودکى را تا ده سالگى در‎ ‎روستاى‎  گلیرد طالقان سپرى نمود و‎ ‎همانجا ‏خواندن ، نوشتن و مقدمات علوم اسلامى را فراگرفت و در مکتب پدر – که عالمى‏‎ ‎سیاستمدار بود ‏‏- مبارزه با استبداد در ذهن او نقش بست‏‎ . او سپس همراه
خانواده به‎‎تهران رفت که همزمان بود با دوران دیکتاتورى رضاخان و مبارزه ‏روحانیون علیه وى و‎ ‎این نقشى بسزا در شکل گیرى فکر سیاسى اش داشت
و از همان هنگام او ‏را وارد میدان‎ ‎مبارزه با ستم کرد‎.

تحصیلات

سید محمود در نوزده سالگى براى فراگیرى بیشتر‎ ‎علوم اسلامى به قم رفت و از درس ‏استادانى بزرگ چون آیه الله حجت و آیه الله‎ ‎خوانسارى بهره فراوان برد. ‎‏

دانش پژوه جوان ، مدتى براى بهره گیرى از درس‎‎علماى برجسته نجف ، راهى آن مرکز ‏بزرگ علمى شد؛ اما دوباره به قم و مدرسه فیضیه‎ ‎برگشت‎.

سیر به سوى خلق‎

آیه الله طالقانى پس از سالها تحصیل در قم ، از آیه‎‎الله جائرى یزدى ، بنیانگذار حوزه علمیه قم ، ‏اجازه اجتهاد گرفت‎‎و با عزمى راسخ و گامى استوار، راهى تهران شد و‎ ‎در مدرسه عالى ‏شهید مطهرى (سپهسالار سابق ) به آموزش علوم اسلامى پرداخت‎.

او که‎ ‎مدتها پیش درد جامعه و مردم را حس کرده بود وتنها راه نجات را در بازگشت به اسلام‎ ‎و قرآن مى دانست ، با برقرارى جلسات تفسیر
قرآن در راه گام نهاد ‎‏

مجاهدى نستوه‎

روزى در چهار راه‎  گلوبندک‎ ‎تهران ، بین زنى مسلمان و ماءمورى مزدور درگیرى بوجود ‏آمد که‎‎ماءمور فرومایه سعى داشت چادر را از سر زن
مسلمان برگیرد؛ ولى او مقاومت مى‎ ‎کرد‎.

آیه الله طالقانى که از آنجا درحال عبور بود با صحنه کشمکش آنان روبرو گشت‎ ‎؛ از این رو با ‏ماءمور گلاویز شد و آن زن را از چنگش رها ساخت‎.

به دنبال این‎ ‎درگیرى ، بیگانه پرستان ، آقاى طالقانى را بهجرم اهانت به مقامات بلند پایه ‏کشورى‎ ‎بازداشت و به شش ماه زندان محکوم کردند ‎‏

با سقوط رضا خان و بر سر کار آمدن شاه جوان و‎‎بى تجربه ، فضاى فعالیتهاى فرهنگى و ‏سیاسىتا اندازه اى باز شد؛ در این هنگام آیه‎ ‎الله طالقانى برى آشنایى هر چه بیشتر نوجوانان و ‏جوانان با معارف اسلامى ، به تشکیل‎  کانون اسلام‎  ‎دست زد و براى فراگیر‎ ‎کردن فعالیت ‏زیر بنایى اش به انتشار مجله‎  دانش آموز از طرف کانون ، همت گماشت‎ .

به دنبال پایه گذارى نهضت ملى نفت‎ ‎به رهبرى آیه الله کاشانى و حرکت یکپارچه مردم در پشت ‏سر او، براى ستاندن حق خویش‎ ‎از انگلیس ‍ غارتگر، آیه الله طالقانى همگام با قهرمان مبارزه ، ‏علیه استعمار به‎‎قیام پیوست و یکى از یاران نزدیک آقاى کاشانى در این راه شد و با زبان گویا و ‏برنده‎ ‎خود به افشاگرى و روشنگرى پرداخت‎ .

آرزوى دیرینه‎

آیه الله طالقانى از زمره متفکرانى بود که گامهایى‎ ‎براى اتحاد جهان اسلام برداشت . او در ‏کنفرانسهاى متعددى ، گاه به عنوان نماینده‎ ‎شخصیتهاى بزرگى چون آیه الله کاشانى و بروجردى ‏و گاه به طور مستقل ، شرکت‎ ‎نمود‎.

وى در حمایت از تاءسیس‎  دارالتقریب بین المذاهب‎ ‎الاسلامیه که توسط آیه الله بروجردى با ‏همکارى اندیشمندان‎ الازهر مصر بود بویژه‎  شیخ محمد شلتوت‎ ایجاد شده بود، نوشت‎ :

‎ راه تقریب ، که جمعى از علماى بیدار و مجاهد پیش گرفته‏‎‎اند همین است که با نور تفکر، ‏محیط ارتباط اسلامى را روشن سازند و با نوک قلم ،‎ ‎باقیمانده ابرهاى تاریک را از افق فکرى ‏مسلمانان زایل گردانند تا وحدت واقعى پایه‎ ‎گیرد، نه اتحاد صورى و قرار دادى‎ .

خنجرى در قلب جهان‎ ‎اسلام‎

در ۲۵/۲/۱۳۲۷ ش . همزمان با خروج آخرین سرباز‎‎انگلیس از خاک فلسطین ،‎  بن گورین‎ رئیس یکى از سازمانهاى صهیونیستى ، خبر شوم تاءسیس دولت اشغالگر اسرائیل را اعلام‎ ‎کرد‎.

از آن تاریخ به بعد، تلاشهاى گسترده اى در ابعاد مختلف براى حمایت از حقوق‎ ‎مردم فلسطین ‏صورت گرفته است‎.

آیه الله طالقانى نیز ازمبارزانى بود که هرگز در‎‎برابر این تجاوز، سکوت نکرد و در ‏کنفرانسهاى متعدد از حق ملت فلسطین دفاع‎ ‎کرد‎.

وى در خطبه نماز عید فطر سال ۱۳۴۸ ش . به مسئله فلسطین پرداخت و ضمن آگاه‎ ‎کردن ‏مردم از وضعیت مسلمانان فلسطین یادآورى
مسؤولیت آنان در این مبارزه ، از آنها‎ ‎خواست تا ‏فطریه خود را براى کمک به مبارزان مسلمان هدیه کنند‎.

با گسترش این حرکت‎ ‎نو، در سال بعد همگام با نمازگزاران مسجد هدایت ، نمازگزاران حسینیه ‏ارشاد و تعدادى‎ ‎از مساجد با راهنمائیهاى آیه الله مطهرى و عده اى دیگر، فطریه خود را به ‏مبارزان‎ ‎فلسطینى هدیه کردند ‎‏

تالیفات

اگر چه زندگانى آیه‎ ‎الله طالقانى سراسر مبارزه بود و بارها
زندانى و تبعید گردید، امام با این ‏حال آثار‎ ‎ارزشمندى از خود بجا گذاشت‎:

‏۱‏‎.  پرتوى از قرآن‎ که شامل تفسیر سوره هاى فاتحه ، بقره ، آل عمران ، ۲۲ آیه ابتداى‏‎ ‎سوره نساء و تمامى سوره هاى جزء سى ام قرآن
است و در شش جلد منتشر گردید‎.

‏۲‏‎. ‎مقدمه ، توضیح و تعلیق برکتاب‎  تنبیه الامه و تنزیه المله‎  ‎آیه الله نائینى‎

‏۳‏‎. ‎اسلام و مالکیت‎.

‏۴‏‎. ‎ترجمه جلد‎ ‎اول کتاب‎  امام على بن ابى طالب‎،‎ ‎نوشته عبدالفتاح عبدالمقصود‎.

‏۵‏‎.  به سوى خدا مى رویم‎  ‎که سفر نامه حج است‎.

‏۶‏‎. ‎پرتوى از نهج البلاغه‎.

‏۷‏‎. ‎آینده‎ ‎بشریت از نظر مکتب ما‎.

‏۸‏‎. ‎آزادى و استبداد‎.

‏۹‏‎. ‎آیه حجاب‎ .

‏۱۰‏‎. ‎مرجعیت و‎ ‎فتوا‎.

‏۱۱‏‎. ‎درسى از قرآن‎.

‏۱۲‏‎. ‎درس وحدت‎ .

وفات‎

او پس از سالها مبارزه ، در ساعت ۴۵/۱ بامداد روز‏‎‎دوشنبه ۹/۶/۱۳۵۸ به سوى حق شتافت و ‏ملتى در غم فراقش غرق ماتم شدند‎. انبوه جمعیت‎ ‎پیکرش را براى خاک سپارى به بهشت زهرا بردند و صبح سه شنبه در میان شیون ‏و ناله‎ ‎مردم ، آن پیکر عزیز در خاک پنهان گشت و دولت یک روز تعطیل و سه روز عزادارى ‏عمومى‎ ‎اعلام کرد‎.