آية الله العظمى حاج آقا سيد محمد محقق داماد (ره)

( 1325 ـ 1388 هـ. ق )

ولادت

ايشان در يك بيت رفيع علمى و ولائى، در احمد آباد يزد، پا به عرصه حيات نهادند والد عاليقدرش مرحوم آقاى حاج سيد جعفر موسوى، يكى از ارادتمندان و شيفتگان مقام شامخ اهل بيت عصمت و طهارت بودند بارها به سفر عتبات عاليات تشرف پيدا كرده بودند در سفر اخير كه با پاى پياده عازم ديار دوست بودند، روح خدا جويش به ملكوت اعلى پيوست و كودك هنوز از مادر متولد نگرديده بود.بـسـيار طبيعى است كودكى كه در چنين فضاى ولايى و دوستى اهل بيت (عليه السلام )چشم و گوش باز نمايد، چگونه بار خواهد آمد؟
او در ممات پدر، تحت حمايت و عنايت مادر پارسا و عفيفه اش تربيت و پـرورش مـى يـافـت كـه داغ مـادر را نـيز به زودى بر دل گرفت و با كوله بارى از غم و اندوه به تحصيلات مقدماتى پرداخت.

تحصيلات

مـدت كـوتـاهى در اردكان سپرى نمود و سپس عازم يزد گرديد و پيش اساتيد نامدار آنجا به تحصيل مقدمات علوم و سطوح و مقدارى از قوانين پرداخت، و با اشارت و صلاح ديد يكى از اساتيدش، شاگرد ساعى و كـوشـا، عـازم حـوزه عـلميه قم گرديد و اين مسافرت همراه بدرقه استاد مهربان و طالب كمال دانشجويش توأم بوده است.
ايـشـان در سال 1341 هـ. ق، يعنى در حدود 16 سالگى به دروس اساتيد بزرگ حوزه علميه قم راه يافته و تلمذ نموده است، و استعداد درخشان خود را در اين مـحـاضر منور نشان داده است، و بيشترين بهره را از محضر مبارك زعيم عاليقدر و مؤسس حوزه عـلـمـيـه قم برده اند، و در اثر احساس لياقت و استعداد شاگرد، مورد عنايت و توجه خاص استاد عـالـيـقـدرش قـرار گرفته است، و همين عنايت خاص استاد موجب گرديده است كه به افتخار دامـادى و مـصـاهـرت وى نـيز نائل آيد، و اين امر بس بود كه عنوان جديدى بر عنوان پيشين وى (محقق ) افزوده شده، و آن كلمه (داماد) است، كه به صورت (محقق داماد) در آمده است.

اساتيد

ايشان از محاضر اساطين بزرگوارى چون
1 – مرحوم آقا سـيد احمد مدرس.
2 – مرحوم حاج سيد يحيى واعظ.
3 – مرحوم آقاى سيد حسن باغ گندمى.
4 – مرحوم آقا سيد محمد عليرضا حائرى.
دروس حضرات آيات .
5 – حـاج شـيخ غلامرضا يزدى.
6 – مير سيد على يثربى كـاشـانـى.
7 – مرحوم آقا سيد محمد تقى خوانسارى.
8 – مرحوم حاج ميرزا مـحـمد همدانى.
9 – شيخ محمود اردكانى.
10 – سيد ابوالحسن رفيعى قزوينى.
11 – مـرحـوم سـيـد مـحـمـد حـجـت كوه كمرى.
12 – حاج شيخ عـبـدالـكريم حائرى.
كسب علم نموده است.

تدريس

پـس از ارتـحال استاد بزرگوار و مؤسس حوزه علميه قم، معظم له تدريس در حوزه علميه قم را شـروع و در مـدت انـدكى، محضر درس وى به صورت مجمع فضلا و دانشمندان و محل ملاقات انـديـشـمـندان اهل درد در آمد، و ايشان از اين فرصت عالى ترين بهره ها را برده، و در تمام ايام به تـدريـس و تربيت پرداخته آن روزهائى هم كه حوزه تعطيل مى شد، بيت شريف ايشان يك مدرس بزرگ، و يك جايگاه رفع اشكالات و بحث و گفتگوى فقهى در مى آمد روزهاى جشن و سرور، يا ايام سوگوارى و عزا نيز، بحث و گفتگوى پر بركت فقهى و اصولى منقطع نمى گرديد، و روح جوياى كـمـال وى هـرگز از زلال آب شيرين علم سيراب نمى گشت از اينرو، با اينكه ايشان مرجعيت و رفـت و آمد و بيا و برو مردمى ديگر مراجع عظام را نداشتند، و اصولا علاقه اى نيز به اين قبيل امور، نـشان نمى دادند، رشته ها و ريشه هاى مرجعيت رااز دل كنده و به (غارب ) آن افكنده، و متمحض در علم و تعليم و تربيت گرديده بودند، و اين امر شوخى نيست، رياضت و مبارزه طولانى مى طلبد از اينرو درس ايشان، مجتهد پرور و مركز تلاقى افكار و تضارب انديشه ها بود در اثر همين تمحض در علم بود كه جمعى از زبدگان حوزه به محفل گرم و با صفاى وى مى شتافتند.

شاگردان

جمع كثيرى كه نام بردن اسامى برخى از آنان مى تواند نمونه بس اندك از بيشترين ها باشد افرادى مانند
1 ـ شيخ مرتضى حائرى يزدى.
2 ـ شهيد مرتضى مطهرى .
3 ـ سيد محمد حسينى بهشتى.
4 ـ سيد موسى صدر .
5 ـ سيد مصطفى خمينى.
6 ـ شيخ محمد مفتح .
7 ـ شيخ على قدوسى .
8 ـ شيخ حسينعلى منتظرى .
9 ـ شيخ على مشكينى .
10 ـ عبدالكريم موسوى اردبيلى .
11 ـ سيد موسى شبيرى زنجانى.
12 ـ شيخ احمد آذرى قمى .
13 ـ شيخ حسين نورى همدانى .
14 ـ سيد جلال طاهرى اصفهانى.
15 ـ شيخ عبداللّه جوادى آملى.
16 ـ شيخ حسين مظاهرى اصفهانى .
17 ـ شيخ محمد مؤمن قمى .
و جمعى ديگر از بزرگان و معاريف حوزه.

تأليفات

از آثـار عـمـده ايشان، حواشى بر العروة الوثقى مرحوم يزدى مى باشد ولى تقريرات دروس فـقـه و اصول ايشان توسط جمعى از فضلاى جلسه درس ايشان تحرير و تأليف، و به مرحله چاپ رسيده است .
1 ـ مـباحث حج، صلوة، صوم، اعتكاف، خمس و قسمت عمده زكات توسط شيخ عبدالله جوادى آملى.
2 ـ شيخ ناصر مكارم شيرازى دوره درس اصول.
3 ـ سيد جلال طاهرى اصفهانى، مبحث طهارت و دوره اصول.
4 ـ شيخ محمد مؤمن، بحث صلوة .

خصوصيات اخلاقى

مـرحوم محقق داماد، فرد زاهد و پارسا و بسيار صريح اللهجه ،خوش مجلس و شيرين سخن بـودنـد هـرگـز بـه مـقامات صورى و مناصب ظاهرى اهميت نمى دادند از تواضع و ادب خاصى بـر خـوردار بودند او در ايام ماه رمضان در مسجد بازار قم به وعظ و ارشاد مى پرداختند، و سخنان وى تأثير عميقى در دل شنوندگان باقى مى گذاشت.

مقام علمى

مرحوم سيد محمد محقق داماد، مرد دانش و تحقيق، يكى از انجم فروزان فقاهت و يـكـى از فـقـيـهان نامدار شيعه در قرن چهاردهم هجرى مى باشد كه شاگردان بر جسته و رجال عـلـمى تربيت كرده او، امروز نور افكنان اجتماع مى باشند و همگى به وجود چنين استاد فرزانه اى افتخار و شكر گزارى دارند.

وفات

مـرحـوم محقق داماد، پس از عمرى تلاش و كوشش در راه انجام وظيفه الهى، و پس از تربيت جمعى از شاگردان مجتهد و شايسته، روز چهارشنبه 2 ذى الحجة الحرام سال 1388 هـ. ق بر اثر سكته قلبى، پس از 75 روز بيمارى دار فانى را وداع گفت، و در مقبره اى از مقابر سمت شـرقـى صـحـن مطهر حضرت معصومه (سلام الله عليها) با تجليل و تشييع كم سابقه مدفون گرديد.