فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

سید محمد حسن نجفى قوچانى‏ (ره)

اشاره:‏

سید محمد حسن معروف به آقا نجفى قوچانى در سال ۱۲۹۵ ق در قریه‏ خسرویه از توابع قوچان چشم به جهان گشود و پس از گذراندن دروس مقدماتى به مدت سه سال در قوچان به تحصیلاتش ادامه داده. سپس به مشهد رفته و در یکى از مدارس آن شهر به نام  دو درب  ساکن مى‏ گردد در این شهر مقدس و در کنار معنویت مرقد مطهر امام رضا علیه‏ السلام همراه تعالى و رشد معنوى دروس سطح حوزه‏ ى علمیه را تا اتمام قوانین فرا مى ‏گیرد.

 سفر به اصفهان‏

در سال ۱۳۱۲ یا ۱۳۱۵ همراه یکى از هم‏درسانش با پاى پیاده و تحمل سختى ‏هاى بسیار به اصفهان که در آن موقع از مراکز علمى معتبر بوده مى ‏رود و در یکى از حجره‏ هاى مدرسه  عربون  سکنى مى‏ گزیند. او در آن شهر در محضر آخوند ملا محمد کاظم کاشى (متوفاى ۱۳۳۹ ق) درس منظومه‏ سبزوارى، از شیخ عبد الکریم گزى درس فرائد
الأصول (رسائل)، از سید محمد باقر درچه‏ اى فقه و اصول، از میرزا جهانگیرخان قشقایى (متوفاى ۱۳۲۸ ق) فلسفه و کلام و از آقا نجفى اصفهانى (متوفاى ۱۳۳۲ ق) نوه‏ ى شیخ محمد تقى اصفهانى صاحب هدایه المسترشدین (متوفاى ۱۲۴۸ ق) اخلاق و عرفان را فرا مى‏ گیرد. در این دوران، زندگى بر او به سختى مى‏ گذشته و با تنگدستى روزگارمى ‏گذرانیده است.

هجرت به نجف‏

بعد از چهار سال، در سال ۱۳۱۸ ق در سن ۲۳ سالگى با پاى پیاده به نجف اشرف مهاجرت نموده و در آنجا از محضر شیخ محمد باقر اصطهباناتى (متوفاى ۱۳۲۶ یا ۱۳۲۸ ق) در علوم عقلى استفاده نموده و در حلقه‏ ى درس صاحب کفایه الأصول شیخ محمد کاظم خراسانى (متوفاى ۱۳۲۹ ق) وارد مى‏ گردد و به تدریج از نزدیکان و خواص وى مى‏ گردد و از همگامان و یاران آن مرجع بزرگ در نهضت مشروطیت بوده است.

دوران تحصیل آقا نجفى قوچانى تماما توام با رنج و مشقت فراوان بوده که در کتاب سیاحت شرقش به این شداید اشاره نموده است. پس از ۷ سال تلمذ از محضر آخوند
خراسانى و دیگر بزرگان در سال ۱۳۲۵ ق قوه‏ى استنباط فروع فقه ى را پیدا نموده و به مقام اجتهاد نائل مى‏ گردد و در همان سال با یک خانواده‏ى ایرانى مقیم کربلا وصلت مى ‏نماید.

بازگشت به ایران‏

سیزده سال بعد و پس از ۲۳ سال اقامت در نجف اشرف در سال ۱۳۳۸ ق به ایران بازگشته و به درخواست مردم قوچان به این منطقه مى ‏رود. این عالم ربانى و فقیه اصولى در حدود ۲۵ سال به تعلیم و ارشاد اهالى قوچان و تدریس و قضاوت و اداره‏ ى امور دینى آن سامان پرداخته و مرجع آن منطقه مى ‏گردد. صاحب مستدرکات أعیان الشیعه مى‏ نویسد: کان عالما أصولیا فقیها محدثا متکلما، له الید الطولى فی العلوم العقلیه و النقلیه و من المعروفین بالفضل و الزهد و الورع و التقوى (مستدرکات أعیان الشیعه).

 اساتید

۱ – آخوند ملا محمد کاشانى (متوفاى ۱۳۳۳ ق).

۲ – میرزا جهانگیرخان قشقایى (متوفاى ۱۳۲۸ ق).

۳ – شیخ عبد الکریم گزى.

۴ – سید محمد باقر درچه ‏اى.

۵ – شیخ محمد باقر اصطهباناتى (متوفاى ۱۳۳۶ یا ۱۳۲۸ ق).

۶ – شیخ محمد کاظم خراسانى، صاحب کفایه الأصول (متوفاى ۱۳۲۹ ق).

۷ – آقا نجفى اصفهانى (متوفاى ۱۳۳۲ ق).

تألیفات

۱ – سیاحت غرب یا سرنوشت ارواح بعد از مرگ (در مورد عالم برزخ).

۲ – سفرى کوتاه به آبادى‏هاى قوچان (در این کتاب از اوضاع اجتماعى و اعتقادى کشاورزان نوشته شده است).

۳ – سیاحت شرق یا زندگى‏نامه‏ى آقا نجفى قوچانى.

۴ – شرح دعاى صباح.

۵ – عذر بدتر از گناه (کتابى در دفاع از مشروطیت).

۶ – شرح و ترجمه‏ى رساله‏ى تفاحیه تألیف ارسطو، ترجمه و تحقیق بابا افضل کاشانى.

۷ – حیاه الإسلام فی أحوال آیه الملک العلام (در مورد زندگانى صاحب کفایه).

۸ – تقریرات فقهى و رساله‏اى در اثبات رجعت.

۹ – تقریرات فقهى در رساله‏ى  أصاله البراءه  در اصول فقه.

۱۰ – شرحى بر کتاب  پسران من  پل دوم آمریکایى در زمینه‏ى اخلاق و تربیت جوانان.

 وفات‏

وى در شب جمعه ۲۶ ربیع الثانى سال ۱۳۶۳ ق در سن ۶۸ سالگى دار فانى را وداع گفت ،مزار این عالم وارسته محل زیارت مردم و مورد توجه و اعتقاد اهالى قوچان مى ‏باشد.‏