شیعه شناسی » اعتقادات » فروع دین » نماز »

آداب و سنن وضو در سنت پیامبر(ص)

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله براى هر نماز واجب و مستحبى تجدید وضو میکرد.

بریده گوید: پیامبر گرامى صلّى اللّه علیه و آله براى هر نمازى جداگانه وضو میگرفت، اما در سال فتح مکه تمام نمازهاى شبانه روز را با یک وضو خواند. عمر گفت: یارسول اللّه، کارى کردید که تاکنون نکرده بودید!فرمود: عمدا چنین کردم (تا مردم‏نپندارند که براى هر نمازى وضوى جداگانه لازم است) .

امام صادق علیه السّلام فرمود: امیر مؤمنان علیه السّلام براى هر نمازى وضوى جداگانه‏میگرفت و این آیه را تلاوت میکرد: «اى مؤمنان، هرگاه براى نماز برخاستید صورتهاو دستها را تا آرنج بشویید. . . (۱)»و با این روش میخواست به مستحب عمل کند و الاّخود رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله و امیر مؤمنان علیه السّلام و اصحاب پیامبر صلّى اللّه علیه و آله نمازهاى متعدد را با یک‏وضو هم میخواندند.

زراره گوید: امام باقر علیه السّلام فرمود: آیا وضوى رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله را برایتان‏ بیان نکنم؟گفتیم: چرا. حضرت ظرفى را که مقدارى آب در آن بود خواست و آن‏را جلو خود نهاد، سپس آستین‏هاى خود را بالا زد، آن‏گاه دست راست را در آن فروبرد و فرمود: این وقتى است که دست پاک باشد. سپس کف خود را پر از آب کرد وروى پیشانى ریخت و گفت: «بسم اللّه»و آن را به اطراف محاسن خود روان ساخت‏و یک بار دست خود را بر صورت و پیشانى کشید (تا همه جاى صورت را شست) .

سپس دست چپ را در آب فرو برد و آن را پر کرد و بر آرنج دست راست ریخت وبا دست چپ بر ساق دست راست کشید تا آب به سر انگشتان روان شد. سپس دست‏راست را در آب فرو برد و آن را پر کرد و بر آرنج دست چپ ریخت و دست‏راست را بر ساق دست چپ کشید تا آب به سر انگشتان روان شد. آن‏گاه جلو سر وپشت پاها را با ترى دست چپ و راست مسح کرد.

سپس فرمود: خداوند فرد و یکتاست و عدد فرد را دوست دارد، از این‏رو سه ‏مشت آب براى وضوى تو کافى است: یک مشت آب براى صورت، و دو مشت هم‏براى ساقهاى دست؛و با ترى دست راست جلو سر و روى پاى راست را، و با تریدست چپ روى پاى چپ را مسح میکنى.

آن‏گاه فرمود: مردى از امیر مؤمنان علیه السّلام از کیفیت وضوى رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله‏ پرسید و آن حضرت همین‏گونه براى او بیان داشت (۲).

ابو هریره گوید: رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله هنگام وضو گرفتن اول طرف‏های راست خود را می شست.

ابو بصیر گوید: از امام صادق علیه السّلام از مقدار آب وضو پرسیدم، فرمود: رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله با یک مدّ (تقریبا ده سیر) آب وضو میگرفت، و با یک صاع (تقریباسه کیلو گرم) آب غسل میکرد.

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله فرمود: ما خاندانى هستیم که صدقه بر ما حلال نیست، و دستور داریم که شاداب و پر آب وضو بگیریم، و الاغ را براى جفت‏گیرى برمادیان نمیکشیم .

امام صادق علیه السّلام فرمود: مضمضه (آب در دهان گرداندن) و استنشاق (آب در بینى کشیدن) از چیزهایى است که رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله سنّت نهاده است.

ملحقات‏

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله فرمود: دو چیز است که دوست ندارم کسى در آن بامن شرکت کند و در آنها مرا یارى دهد: یکى وضویم که جزء نماز من است. و دیگرصدقه‏ ام (که دوست دارم با دست خود بدهم) زیرا صدقه در دست خداى رحمان‏ قرار می گیرد.

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله شبها آب وضویش را با دست خود آماده میکرد وبالاى سر مینهاد.

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله چون براى نماز وضو میگرفت سه بار انگشتر خود رادر انگشت میگردانید.

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله در وضو بر ناصیه ـ یعنى جلو سر که تقریبا یک چهارم‏تمام مساحت سر است ـ مسح میکشید.

على علیه السّلام در سفارش به محمّد بن ابى بکر به هنگام اعزام وى به‏حکومت مصر فرمود: براى وضو سه بار آب در دهان بگردان، و سه بار آب در بینیبکش، و صورت سپس دست راست و بعد از آن دست چپ را بشوى، آن‏گاه‏[جلو]سر و روى پاها را مسح کن، زیرا من دیدم رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله چنین میکرد. . .(نسخه این روایت اختلاف دارد و مراد از آن روشن نیست. )

پاورقی‌

[۱] مائده/ .۶

[۲] روایات اهل بیت علیهم السّلام در این مورد مستفیض بلکه متواتر است. (مؤلف)

[۳] در روایتى دیگر این اضافه را دارد که«هر دو از یک ظرف غسل میکردند». (مؤلف)

[۴] یعنى مستحب مؤکّد است.

[۵] به خواست خدا در باب نماز، برخى غسلهاى دیگر ذکر خواهد شد. (مؤلف)

منبع: سنن النبى،علامه سید محمدحسین طباطبائى