آداب و سنن رسول اکرم (ص) در طهارت

هيچ گاه رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) در حال بول يا غائط ديده نشد.

على (عليه السّلام) فرمود: رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) چون مى خواست آب بينى يا خلط سينه خود را بگيرد سر خود را مى پوشانيد و سپس آن را دفن مى کرد.

در هنگام آب دهان انداختن نيز چنين مى کرد.

و چون مى خواست به بيت الخلاء رود نيز سر خود رامى پو شانيد .

رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) در سفارشات خود به ابوذر فرمود: اى اباذر، از خدا شرم بدار، که من ـ سوگند به خدايى که جانم به دست اوست ـ چون به بيت الخلاء مى روم لباس خود را بر سر مى کشم، زيرا از دو فرشته اى که با من هستند شرم مى کنم.

شيخ مفيد رحمه اللّه گويد: پوشانيدن سر ـ در صورتى که برهنه باشد ـ درهنگام قضاء حاجت از سنن پيامبر (صلّى اللّه عليه و آله) است.

على (عليه السّلام) فرمود: رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) پس از بول کردن سه بار دست خود را به مجراى بول مى کشيد.

حسين بن خالد گويد: به حضرت رضا (عليه السّلام) عرض کردم: به ما حديث رسيده است که رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) در حالى که انگشتر در دست داشت و نقش آن «محمّد رسول اللّه» بود طهارت مى گرفت، و امير مؤمنان (عليه السّلام) نيز چنين مى کرد؟!

فرمود : راويان راست گفته اند.

گفتم: براى ما هم سزاوار است که چنين کنيم؟

فرمود: آنان انگشتر را به دست راست مى کردند و شما به دست چپ مى کنيد (بنابر اين بايدهنگام طهارت گرفتن انگشتر را بيرون آوريد) .

امام صادق (عليه السّلام) فرمود: سه سنّت از سنن رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) درباره براء بن معرور انصارى جارى شد:[1]

1) مردم قبلا با سنگها خود را پاک مى کردند؛يک باربراء بن معرور کدو خورد و مزاجش نرم شد، پس با آب طهارت گرفت، خداوند درباره او اين آيه را نازل کرد:

«خداوند توبه کنندگان و پاکيزگى جويان را دوست دارد.»[2]

از آن وقت طهارت گرفتن با آب سنّت شد.

2) هنگام وفات، او در مدينه بود و رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) در مکّه ، ولى دستور داد تا او را به طرف قبله (يعنى کعبه که رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) در آنجا بود) دفن کنند. اين بود که آيه توجه به قبله نازل شد وتوجيه ميّت به قبله نيز از سنن پيامبر (صلّى اللّه عليه و آله) گرديد

3) وصيت کرد ثلث مالش را به رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) بدهند، در نتيجه وصيت به ثلث سنّت گرديد .

امام صادق (عليه السّلام) فرمود: رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) بيش از هر کس از ترشح بول اجتناب داشت، از اين رو هرگاه مى خواست بول کند به زمين بلندى مى رفت يا زمين نرم و پر خاکى را انتخاب مى کرد تا مبادا بول به او ترشح کند.

امام باقر (عليه السّلام) فرمود: پدرم على بن الحسين (عليه السّلام) به من فرمود: فرزندم، براى من لباسى مخصوص قضاء حاجت آماده کن، زيرا ديدم مگس ها پس ازنشستن روى مايعات نجس بر جامه من مى نشينند. من هم لباس را آماده کرده، خدمت پدرم بردم، اما فرمود:

رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) و ياران او يک جامه بيشتر نداشتند که در همه احوال مى پوشيدند]، از اين رو آن را قبول نکرد و کنار گذاشت.[3]

ملحقات

صدوق رحمة اللّه گويد: سنّت در بيت الخلاء آن است که هنگام ورود پاى چپ را قبل از پاى راست پيش گذارد، و سر را بپوشاند، و خدا را ياد کند (ذکربگويد) .

مردى از امام صادق (عليه السّلام) پرسيد: آداب و سنن رفتن به بيت الخلاء چيست؟

فرمود : خدا را ياد مى کنى، و از شيطان رانده شده به خداوند پناه مى برى (اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم مى گويى) و چون فارغ شدى مى گويى: الحمد للّه على ما اخرج منّى من الاذى فى يسر و عافية؛ «سپاس و ستايش خدا را که در آسانى و سلامتى، فضولات آزار دهنده را از من خارج ساخت».

امام باقر (عليه السّلام) فرمود: نمازى نيست مگر با طهارت، و براى «طهارت گرفتن» سه عدد سنگ کافى است، و سنّت رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) نيز بر اين جارى بوده است، اما بول را حتما بايد آب کشيد.

امام صادق (عليه السّلام) فرمود: سنّت در«طهارت گرفتن»به سه عدد سنگ تميز جارى شده، و پس از آن شستن با آب[4]

على (عليه السّلام) فرمود: سنّت در طهارت گرفتن با آب است، اول محل بول را بشويد، سپس به شستن مقعد بپردازد، و هر دو را با هم نشويد.

رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) در سفر براى قضاى حاجت، مقدار زيادى از مردم دور مى شد و خود را پنهان مى ساخت.

رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) هرگاه به بيت الخلاء مى رفت سرش را مى پوشانيد، وهيچ کس او را در حال قضاى حاجت نديد.

منبع: سنن النبى،علامه سيد محمدحسين طباطبائى

پاورقي‌:

[1] . يعنى براء بن معرور سه کار کرد که پيامبر (صلّى اللّه عليه و آله) آنها را به عنوان سنّت حسنه پذيرفت.

[2] . بقره/ .222.

[3] ظاهرا اين عمل امام سجاد (عليه السّلام) براى آن بود تا عملا وسواس را از خود دور کند و به ديگران نيزدورى از وسواس را تعليم دهد.

[4] . شستن با آب زمانى لازم است که نجاست به اطراف مقعد رسيده باشد، و گرنه مستحب است .