آداب معاشرت در سيره اهل بيت عليهم السلام

 در آداب معاشرت با مردم به وسيله ى اهل بيت عليه السلام به موارد زيادى اشاره شده که در اينجا به نقل چند مورد از آنها مى پردازم:

– با شش طايفه مجالست نماييد:

1- علما  2- عقلا  3- کريمان  4- فقرا  5- صلحا  6- سالخوردگان

– با چهارده طايفه مجالست نکنيد:

1-  ظلمه  2- بخيل  3- دروغگو  4- فاسق  5- احمق  6- قاطع رحم  7- پست رتبه ها   8- متهم ها  9- اطفال  10- غلام و کنيز  11- چاپلوس  12- اصحاب بدعت  13- کسى که مجالست با او  نفع دنيوى و اخروى نداشته باشد   14- خائن

– در کاره با مردان مشورت کنيد و از زنان و ترسويان و بخيل و حريص و پست مرتبه و فاسق مشورت نگيريد.

– به مردم محبت و دوستى کنيد تا شما را دوست داشته باشند.

– به صورت خوش ملاقات برادران مؤمن نماييد تا دوستى شما زياد گردد.

– به کسى که او را دوست داريد ، دوستى خود را اظهار نماييد زيرا سبب ثبات و زيادى آن مى شود.

– به يکديگر سلام کنيد زيرا کفاره گناهان شماست.

– با فقرا مانند اغنيا سلام کنيد تا موجب غضب الهى نشود.

– سلام را بلند بگوييد.

– به دوازده طايفه سلام نکنيد:

1- يهودي  2- نصراني  3- مجوس  4- شخصى که مشغول تخلّى باشد  5- شراب خورنده  6- شاعرى که در شعر خود نسبت معاصى مى دهد 7- ربا خورنده  8- فاسق آشکار فسق کننده  9- کسى که در حمام باشد 10- کسى که مشغول نماز باشد  11- کسى که مُخَنَّث1 باشد  12- کسى که مشغول بازى شطرنج باشد يا نَرد بلکه مطلق بازى باشد.

– هر گاه کسى عطسه کند او را تسمى گوييد به لفظ ( يرحَمُکَ الله )

– زشت و قبيح عطسه نکنيد

– در وقت شنيدن عطسه حمد الهى را بجا اوريد به لفظ ( الحملله رب العالمين )

– صاحبان تقوا را احترام نماييد.

– صاحبان مال و جاه را تکريم و احترام نماييد زيرا موجب تحصيل ثواب است.

– اکرام را رد ننماييد زيرا فقط آن را حمار رد مى کند.

– کسى که وارد مى شود او را استقبال و مشايعت نماييد.

– سخنن مجلس را جايى اظهار ننماييد مگر :

1- جايى که خونى ريخته شود  2- مال حرام حلال شود.  3- حلال فَرَجْ حرام شود.

– هر گاه چند نفر بوديد ، دو نفر با هم در حضور ديگران نجوى نکنيد.

– با تبسم خنده کنيد و از قهقهه احتراز نماييد که از شيطان است و اگر قهقهه کرد بگويد: ( اللهم لا تَمْقُتْني خدايا مرا دشمن مدار )

– زياد خنده نکنيد زيرا دل را مى ميراند و ايمان را محو مى کند.

– زياد شوخى نکنيد ، آبرو را بر ميدارد و شخص را بى وَقَعْ 2 ميکند.

– هر کس کثافتى را از جامه ى مومنى بر دارد ده حسنه از براى او ثبت شود.-

– اگر همسايه اى تو را آزرد صبر پيشه کن زيرا موجب بلندى مرتبه است.

– در يک مجلس چشم خود را به يک نفر نيندازيد بلکه فى نا بين همه تقسيم نماييد.

– چشم خود را بين برادران خود بالمرّه و دفعى بر ندارد.

– عيب دوست خود را عيب خد بدانيد.

– چهار چيز است که هر کس داشته باشد دين او کمل است، حتى اگر سراپاى او را گناه گرفته باشد:

1- راستي  2- ادا امانت  3- حيا  4- حسن خلق که موجب خير دنيا و اخرت است.

– نرم و نرمگو باشيد.

– به همه ى عالم گشاده رو باشيد .

– در تنگدستى انفاق کردن بهشت را بر انسان واجب مى کند .

* همچنين از ابراهيم بن عباس صولى نقل شده است كه گفت: هيچ كس را فاضل‏تر از ابو الحسن رضا(ع) نديده و ن‏شنيده‏ام. از او چيزهايى ديده‏ام كه از هيچ كس نديدم. هرگز نديدم با سخن گفتن به كسى جفا كند. نديدم كلام كسى را قطع كند تا خود آن شخص از گفتن فارغ شود. هيچ گاه حاجتى را كه مى‏توانست‏برآورده سازد، رد نمى‏كرد. هرگز پاهايش را پيش روى كسى كه نشسته بود دراز نمى‏كرد. نديدم به يكى از دوستان يا خادمانش دشنام دهد. هرگز نديدم آب دهان به بيرون افكند و يا در خنده‏اش قهقهه بزند بلكه خنده او تبسم بود. چنان بود كه اگر تنها بود و غذا برايش مى‏آوردند غلامان و خدمتگزاران و حتى دربان و نگهبان را بر سفره خويش مى‏نشانيد و با آنها غذا مى‏خورد. شبها كم مى‏خوابيد و بسيار روزه مى‏گرفت. سه روز، روزه در هر ماه را از دست نمى‏داد و مى‏فرمود: اين سه روز برابر با روزه يك عمر است. بسيار صدقه پنهانى مى‏داد بيشتر در شبهاى تاريك به اين كار دست مى‏زد. اگر كسى ادعا كرد كه فردى مانند رضا (ع) را در فضل ديده است، او را تصديق مكنيد.

پى نوشتها

1- مخنث . مردى كه در جماع ناتوان باشد و حالات زنانه داشته باشد.

2- وقع . بى قدر و منزلت داشتن

* سيره معصومان، ج 5، ص 144 سيد محسن امين (ره)، ترجمه على حجتى كرمانى